vayas वयस्

Definition: वयस् n. [अज्-असुन् वीभावः] 1 Age, any time or period of life; गुणाः पूजास्थानं गुणिषु न च लिङ्गं न च वयः U.4.11; नवं वयः R.2.47; पश्चिमे वयसि 19.1; न खलु वयस्तेजसो हेतुः Bh.2.38; तेजसां हि न वयः समीक्ष्यते R.11.1.; Ku.5.16; Bhāg.1.26.4. -2 Youth, the prime of life; वयसि गते कः कामविकारः Charpaṭa. S.1; Bhāg.8.15.17; वयोगते किं वनिताविलासः Subhāṣ.; so अतिक्रान्तवयाः. -3 A bird in general; स्मरणीयाः समये वयं वयः N.2.62; मृगवयोगवयोप- चितं वनम् R.9.53;2.9; Śi.3.55;11.47. -4 A crow; वयांसि किं न कुर्वन्ति चञ्च्वा खोदरपूरणम् Pt.1.23 (here it may mean 'a bird' also.). -5 Ved. Sacrificial food or oblation. -6 Energy, strength. -7 Health, soundness of constitution. -Comp. -अतिग, -अतीत a. (-वयोतिग &c.) advanced in age, aged, decrepit. -अधिक a. (-वयोधिक) older in age, senior. -अवस्था (वयोवस्था) stage or period of life, measure of age; वयो$वस्थां तस्याः श्रुणुत Māl.9.29. -कर a. causing health and vigour of life, prolonging life. -गत a. 1 come of age. -2 advanced in years; अयमितर आत्मा कृतकृत्यो वयोगतः प्रैति Ait. Up.2.4. (-तम्) the departure of youth. -परिणतिः, -परिणामः ripeness of age; advanced or old age. -प्रमाणम् 1 measure or length of life. -2 duration of life. -बाल a. young in years. -वृद्ध a. (-वयोवृद्ध) old, advanced in years. -संधिः 1 transition from one period of life to another; त्रयो वयःसंधयः. -2 puberty, maturity (period of coming of age). -स्थ a. (-वयःस्थ or -वयस्थ) 1 youthful; नानावर्णविभक्तानां वयःस्थानां तथैव च Rām.1.53.2. -2 grown up mature. -3 strong, powerful. (-स्थ) a friend; contemporary. (-स्था) 1 a female companion. -2 the yellow myrobalan tree. -3 small cardamoms. -स्थानम् firmness of youth. -हानिः f. (-वयोहानिः) 1 loss or decline of youth. -2 loss of youthful vigour.


Dictionary: Apte
Literary Sources:
Synonyms:
Wikipedia: