vīra वीर

Definition: वीर [अजेः रक् वीभावश्च Uṇ.2.13] a. 1 Heroic, brave. -2 Mighty, powerful. -3 Excellent, eminent. -रः 1 A hero, warrior, champion; को$प्येष संप्रति नवः पुरुषावतारो वीरो न यस्य भगवान् भृगुनन्दनो$पि U.5.33. -2 The sentiment of heroism (in rhetoric); अस्तोक- वीरगुरुसाहसमद्भुतं च Mv.1.6; it is distinguished under four heads; दानवीर, धर्मवीर, दयावीर and युद्धवीर; for explanation see these words s. v.). -3 An actor. -4 Fire. -5 The sacrificial fire. -6 A son; अस्य कुले वीरो जायते Ch. Up.3.13.6; वीरं मे दत्त पितरः Śrādhamantras. -7 A husband. -8 The Arjuna tree. -9 A Jaina. -1 The Karavīra tree. -11 Name of Viṣṇu. -रम् 1 A reed. -2 Pepper. -3 Rice-gruel. -4 The root of Uśīra q. v. -5 Iron; Gīrvāṇa. -Comp. -अध्वन्, -मार्गः a heroic death. -अम्लः a kind of sorrel. -आशंसनम् 1 keeping watch. -2 the post of danger in battle. -3 a forlorn hope. -4 a field of battle; पयोदजालमिव तद्वीरा- शंसनमाबभौ Śi.19.79. -आसनम् 1 a kind of posture practised in meditation; एकं पादमथैकस्मिन् विन्यस्योरौ तु संस्थितम् । इतरस्मिंस्तथैवोरुं वीरासनमिति स्मृतम् ॥ cf. पर्यङ्क. -2 kneeling on one knee. -3 a field of battle. -4 the station of a sentinel. -ईशः, -ईश्वरः 1 epithets of Śiva. -2 a great hero. -उञ्झः a Brahmaṇa who omits to offer oblations to the sacrificial fire. -काम a. desirous of male offspring. -कीटः an insignificant or contemptible warrior. -गतिः Indra's heaven. -जयन्तिका 1 a war-dance. -2 war, battle. -तरुः 1 the Bilva tree. -2 the Arjuna tree. -धन्वन् m. an epithet of the god of love. -पट्टः a sort of military dress. -पट्टिका a gold band worn by men across the forehead; नलस्य भाले मणिवीरपट्टिकानिभेव लग्नः परिधिर्विधोर्बभौ N.15.61. -पत्नी the wife of a hero. -पानम् (णम्) an exciting or refreshing drink taken by soldiers either before or after a battle; मदो$यं संप्रहारे$स्मिन् वीरपानं समर्थ्यताम् Rām.4.11.38. -बाहुः Name of Viṣṇu. -भद्रः 1 Name of a powerful hero created by Śiva from his matted hair; see दक्ष; महावीरो$पि रे भद्र मम सर्वगणेष्विह । वीरभद्राख्यया हि त्वं प्रथितिं परमं व्रज । कुरु मे सत्वरं कर्म दक्षयज्ञं क्षयं नय ॥ Kāśīkhaṇḍa. -2 a distinguished hero. -3 a horse fit for the Aśvamedha sacrifice. -4 a kind of fragrant grass. -भवन्ती the elder sister; Gīrvāṇa. -भावः heroic nature. -मर्दलः a war-drum. -मुद्रिका a ring worn on the middle toe. -रजस् n. red lead. -रसः 1 the sentiment of heroism. -2 a warlike feeling. -रेणुः Name of Bhīmasena. -लोकः Indra's heaven. -वादः glory. -विप्लावकः a Brāhmaṇa who performs sacrifices by means of money got from the lowest castes. -वृक्षः 1 the Arjuna tree. -2 the marking-nut plant. -व्रत a. adhering to one's purpose; पूर्णः श्रुतधरो राजन्नाह वीरव्रतो मुनिः Bhāg.1.87.45. -तम् heroism. -शङ्कुः an arrow. -शयः, -शयनम्, -शय्या the couch of a dead or wounded hero in a battle; battlefield; कलेवरं योगरतो विजह्याद्यदग्रेणीर्वीरशये$निवृत्तः Bhāg.6.1.33. -2 a particular posture. -सूः f. the mother of a hero; (so -वीरप्रसवा, -प्रसूः, -प्रसविनी); तस्यात्मनो$र्धं पत्न्यास्ते नान्वगाद्वीरसूः कृपी Bhāg.1.7.45. -2 the mother of a male child. -सेनः Name of the father of Nala. -सैन्यम् garlic. -स्कन्धः a buffalo. -स्थानम् = वीरासन (1); स्थाणु- भूतो महातेजा वीरस्थानेन पाण्डव Mb.3.122.2;13.142.8; (= स्वर्ग) heaven; वीरासनं वीरशय्यां वीरस्थानमुपागतम् । अक्षया- स्तस्य वै लोकाः सर्वकामगमास्तथा ॥ Mb.13.7.13. -हत्या the killing of a man; murder of a son; चान्द्रायणं चरेन्मासं वीरत्यासमं हि तत् Ms.11.41; वीरहत्यामवाप्तो$सि वह्नीनुद्वास्य यत्नतः Śāṅkaradigvijaya 8.26. -हन् m. a Brāhmaṇa who has neglected his domestic fire; तेनादृश्यन्त वीरघ्ना न तु वीरहणो जनाः N.17.197; (cf. Note on N.17.197 given by the English translator Handiqui, P.63.). -2 A childmurderer; वीरहा वा एष देवानां भवति यो$ग्निमुद्वासयते Ts.1.5.2. -3 Name of Viṣṇu.


Dictionary: Apte
Literary Sources:
Synonyms:
Wikipedia: No Wiki page found.
Wiki Articles:

Part of Speech: Coming soon
Gender: Coming soon

Commentary
No commentaries yet.

Discussion
comments powered by Disqus

Similar Words

Search
  

Parse Time: 0.044s Search Word: v��ra Input Encoding: IAST: vīra


Donate