kha ख

Definition: खः The sun. -खम् 1 The sky; खं केशवो$पर इवाक्रमितुं प्रवृत्तः Mk.5.2; यावद्गिरः खे मरुतां चरन्ति Ku.3.72; Me.9. -2 Heaven. -3 Organ of sense; पराञ्चि खानि व्यतृणत्स्वयंभूस्तमात्पराङ् पश्यति नान्तरात्मन् Kaṭh.2.1.1. -4 A city. -5 A field. -6 A cypher. -7 A dot, an anusvāra. -8 A cavity, an aperture, hollow, hole; नश्यतीषुर्यथा विद्धः खे विद्धमनुविध्यतः Ms.9.43. -9 An aperture of the human body; (of which there are 9, i. e. the mouth, the two ears, the two eyes, the two nostrils, and the organs of excretion and generation); खानि चैव स्पृशेदद्भिः Ms.2.6,53;4.144; Y.1.2; cf. Ku.3.5. -1 A wound. -11 Happiness, pleasure. -12 Tale. -13 Action. -14 Knowledge. -15 Brahman. -16 The glottis (in anatomy). -17 The tenth mansion from any given constellation or the sun's entrance into it. -खा 1 A well, fountain. -2 A river. -3 Pārvatī. -4 The earth. -5 Lakṣmi. -6 The speech; cf. खोमा क्ष्मा कमला च गीः Enm. -Comp. -अटः (खे$टः) 1 a planet. -2 Rāhu, the ascending node. -आपगा an epithet of the Ganges. -उल्कः, -खोल्कः 1 a meteor. -2 a planet. -3 Name of the sun. ˚आदित्यः a form of the sun. -उल्मुकः the planet Mars. -कामिनी Name of Durgā. -कुन्तलः Name of Śiva. -ग a. [खे आकाशे गच्छति गम्-ड] moving in the air; आरुह्यतामयं शीघ्रं खगो रत्नविभूषितः Rām.3.42.7. (-गः) 1 a bird; अधुनीत खगः स नैकधा तनुम् N.2.2; Ms.12.63. -2 air, wind; तमांसीव यथा सूर्यो वृक्षानग्निर्घनान्खगः Mb. -3 the sun. -4 a planet; e. g. आपोक्लिमे यदि खगाः स किलेन्दुवारः Tv. -5 a grass-hopper. -6 a deity. -7 an arrow; आशीविषाभान् खगमान् प्रमुञ्चन् Mb.8.67.2. ˚अधिपः an epithet of Garuḍa; हर्षयन्विबुधानीकमारुरोह खगाधिपम् Bhāg.8. 4.26. ˚अन्तकः a hawk, falcon. ˚अभिरामः an epithet of Śiva. ˚आसनः 1 the eastern mountain on which the sun rises. -2 an epithet of Viṣṇu. ˚इन्द्रः, ˚ईश्वरः, ˚पतिः epithets of Garuḍa ज्ञानेन वैयासकिशद्वितेन भेजे खगेन्द्रध्वजपादमूलम् Bhāg. ˚वती f. the earth. ˚स्थानम् 1 the hollow of a tree. -2 a bird's nest. -गङ्गा celestial Gaṅgā. -गतिः f. 1 flight in the air. -2 the motion of a planet. -3 a metre of 4 x 16 syllables. -गम a. moving in the air, flying (as the Gandharvas or missile weapons). (-मः) a bird. -(खे)गमनः a kind of gallinule. -गुण a. having a cypher as a multiplier. -गोलः the celestial sphere. ˚विद्या astronomy. -चमसः the moon. -चर a. flying, moving in the air. (-रः) or खेचरः 1 a bird. -2 a cloud. -3 the sun. -4 the wind. -5 a demon. -6 an aerial spirit. -7 a Gandharva or Vidyādhara खचरनगरकल्पं कल्पितं शास्त्रदृष्ट्या Mb.7.7.54; दिव्यस्रग्वस्त्रसन्नाहाः कलत्रैः खेचरा इव Bhāg.1.82.9. -8 a planet. (hence the number 'nine'). -9 mercury or quicksilver. -1 a sign of the zodiac. (-री i. e. खेचरी) 1 a semi-divine female able to fly. -2 an epithet of Durgā. -3 Themagical power of flying (सिद्धि); एवं सखीभिरुक्ताहं खेचरी- सिद्धिलोलुभा Ks.2.15. -4 a particular मुद्रा or position of fingers. -चारिन् a. moving in the air. (-m.) an epithet of Skanda. -जलम् 'sky-water', dew, rain, frost &c. -ज्योतिस् m. a firefly. -तमालः 1 a cloud. -2 smoke. -तिलकः the sun, -द्योतः 1 a firefly; खद्योतालीविलसितनिभां विद्युदुन्मेषदृष्टिम् Me.83. -2 the sun. -द्योतनः the sun. -धूपः a rocket; मुमुचुः खधूपान् Bk.3.5. -परागः darkness. -पुष्पम् 'sky-flower', used figuratively to denote anything impossible, an impossibility; cf. the four impossibilities stated in this verse :-- मृगतृष्णाम्भसि स्नातः शशशृङ्गधनुर्धरः । एष वन्ध्यासुतो याति खपुष्पकृतशेखरः Subhāṣ. -बाष्पः dew, frost. -भ्रमः a planet. -भ्रान्तिः a falcon. -मणिः 'the jewel of the sky', the sun. -मीलनम् sleepiness, lassitude. -मूर्तिः an epithet of Śiva; a celestial body or person; Ms.2.82. -वारि n. rain-water, dew &c. -बाष्पः snow, hoar-frost. -शय (also खेशय) a. resting or dwelling in the air. -शरीरम् a celestial body. -श्वासः wind, air. -समुत्थ, -संभव a. produced in the sky, ethereal. -सिन्धुः the moon. -सूचि See under that word. -स्तनी the earth. -स्फटिकम् the sun or moon gem. -हर a. having a cypher for its denominator.


Dictionary: Apte
Literary Sources:
Synonyms:
Wikipedia: No Wiki page found.
Wiki Articles:

Part of Speech: Coming soon
Gender: Coming soon

Commentary
No commentaries yet.

Discussion
comments powered by Disqus

Similar Words

Search
  

Parse Time: 0.061s Search Word: kha Input Encoding: IAST: kha


Donate