apekṣā अपेक्षा

Definition: अपेक्षा क्षणम् 1 Expectation, hope, desire. -2 Need, requirement, necessity; निरपेक्ष without hope or need, regardless of; निर्विशङ्का निरुद्विग्ना निरपेक्षा च भैथिली Rām.6. 47.9. द्रोणस्तथोक्तः कर्णेन सापेक्षः फाल्गुनं प्रति (उवाच) Mb.12. 2.12. सापेक्षत्वे$पि गमकत्वात्समासः; अनपेक्षः शुचिर्दक्षः Bg.12.16; or in comp.; स्फुलिङ्गावस्थया वह्निरेधापेक्ष इव स्थितः Ś.7.15 awaiting kindling. -3 Consideration, reference, regard, with the obj. in loc. case; more usually in comp.; मध्यभङ्गानपेक्षम् Ratn.1.15 regardless of; the instr. and sometimes loc. of this word frequently occur in comp. meaning 'with reference to', 'out of regard for', 'with a view to', 'for the sake of'; सा$पि कार्यकरणापेक्षया क्षुरमेकमा- दाय तस्याभिमुखं प्रेषयामास Pt.1; नियमापेक्षया R.1.94; वृषला- पेक्षया Mu.1; पौरजनापेक्षया 2 out of regard for; किमकौश- लादुत प्रयोजनापेक्षया 3 with a view to gain some object; प्रथमसुकृतापेक्षया Me.17; दण़्डं शक्त्यपेक्षम् Y.2.26, in proportion to, in accordance with; अत्र व्यङ्ग्यं गुणीभूतं तदपेक्षया वाच्यस्यैव चमत्कारिकत्वात् K. P.1 as compared with it. -4 Connection, relation, dependence as of cause with effect or of individual with species; शरीरसाधनापेक्षं नित्यं यत्कर्म तद्यमः Ak. -5 Care, attention, heed; देशा$पेक्षास्तथा यूयं यातादायाङ्गुलीयकम् Bk.7.49. -6 respect, reference. -7 (In gram.) = आकाङ्क्षा q. v. -Comp. -बुद्धिः (In Vaiśeṣika Phil.) the distinguishing perception by which we apprehend 'this is one', 'this is one' &c. and which gives rise to the notion of duality; see Sarva. chap. 1 where अपेक्षाबुद्धिः = विनाशकविनाशप्रति-योगिनी बुद्धिः; cf. Bhāshā P. द्वित्वादयः परार्धान्ता अपेक्षाबुद्धिजा मताः । अनेकाश्रयपर्याप्ता एते तु परिकीर्तिताः ॥ अपेक्षाबुद्धिनाशाच्च नाश- स्तेषां निरूपितः । 17-8.अपेक्ष्य apēkṣya क्षितव्य kṣitavya क्षणीय kṣaṇīyaअपेक्ष्य क्षितव्य क्षणीय pot. p. To be desired, wanted, hoped for, expected, considered &c.; desirable.


Dictionary: Apte
Literary Sources:
Synonyms:
Wikipedia: No Wiki page found.
Wiki Articles:

Part of Speech: Coming soon
Gender: Coming soon

Commentary
No commentaries yet.

Discussion
comments powered by Disqus

Similar Words

Search
  

Parse Time: 0.058s Search Word: apekṣā Input Encoding: IAST: apekṣā


Donate